Đúng thời điểm. Cho từng tấm thẻ một của bạn.

Vì sao lại ngay trước lúc quên

Ôn quá sớm thì nội dung dù sao vẫn còn nằm đó, ôn quá muộn thì nó đã đi từ lâu. Ở giữa là một khung vài ngày, và đúng khung ấy là thứ FSRS nhắm trúng cho bạn, từng tấm thẻ một.

Muốn vậy, bộ lập lịch liên tục ước lượng khả năng bạn còn nhớ được một tấm thẻ ngay lúc này. Xác suất ấy tụt xuống theo từng ngày và với mỗi tấm thẻ của bạn nó tụt nhanh chậm khác nhau. Qardbox đặt lần hẹn kế tiếp vào ngày mà nó rơi xuống 90 phần trăm. Hình bên dưới cho bạn thấy trên một tấm thẻ, qua năm lần ôn thì kết quả ra sao.

Vì thế khoảng cách của bạn tự lớn dần theo thời gian. Một tấm thẻ bạn nhớ chắc ba lần phải mấy tuần nữa mới quay lại, còn tấm cứ vấp mãi thì ngay sáng hôm sau bạn đã gặp.

Khoảng cách không lớn lên đều đặn, mà mỗi lần lại gấp lên nhiều lần. Nếu bạn nhớ một tấm thẻ năm lần liền, lần cuối phải một năm rưỡi sau bạn mới gặp lại. Chỉ một lần quên ở lần ôn thứ ba đã ném nó từ 46 ngày về 3, rồi từ đó nó lại lớn lên.

Đó không phải hình phạt, mà là hệ quả của cùng một phép tính. Khi bạn quên một tấm thẻ, trí nhớ của bạn yếu hơn mức ước lượng, và bộ lập lịch hạ độ bền xuống cho khớp. Sau đó nó leo lên lại nhanh hơn lần đầu.

Độ bền chính là khoảng cách

Con số 90 phần trăm không phải một giá trị áng chừng làm tròn, mà là điểm tựa của cả phép tính. Nếu bạn đặt vào công thức đúng cái ngày ứng với độ bền của một tấm thẻ, kết quả ra đúng 0,9. Vậy độ bền của một tấm thẻ chẳng gì khác hơn là số ngày cho tới đúng điểm ấy, và hai từ này gọi cùng một thứ bằng hai cái tên.

Từ đó ra được câu đơn giản nhất mà bạn có thể nói về bộ lập lịch này. Khoảng cách tới lần ôn kế tiếp chính là độ bền tính theo ngày, làm tròn thành ngày chẵn. Nếu một tấm thẻ của bạn đang ở 21, thì đúng 21 ngày nữa bạn gặp lại nó.

Con số 90 phần trăm ấy cố định trong Qardbox và không chỉnh được. Một giá trị thấp hơn sẽ kéo giãn khoảng cách của bạn và cho bạn ít lần ôn hơn, nhưng đổi lại để lại nhiều lỗ hổng hơn trong kiến thức. Việc cân nhắc đó ứng dụng lo trọn vẹn và bạn không bao giờ phải bận tâm tới nó.

FSRS từ đâu ra và ai đứng sau

FSRS là viết tắt của Free Spaced Repetition Scheduler, một phương pháp lập lịch ôn tập dựa trên dữ liệu, được công bố công khai và không cần tới sơ đồ hộp thẻ cố định. Qardbox tự hiện thực FSRS-6 theo đặc tả. Và mã nguồn của bản hiện thực tham chiếu không được lấy sang.

Đặc tả và các bản hiện thực tham chiếu: Jarrett Ye và những người khác, open-spaced-repetition, giấy phép MIT và Apache 2.0.

Các nguyên tắc học dựa trên cái gì

Chúng dựa trên những nghiên cứu trí nhớ có bằng chứng vững: hiệu ứng giãn cách nói rằng bạn nên học rải ra thay vì học dồn một lượt, còn hiệu ứng kiểm tra nói rằng bạn nên gọi lại thay vì chỉ đọc lại. Và những trở ngại đáng mong muốn nghĩa là một chút kháng cự khi gọi lại sẽ giúp bạn.

Bằng chứng đầu tiên về chuyện này đã cũ. Hermann Ebbinghaus năm 1885 đã tự đo trên chính mình xem cái đã học phai đi nhanh đến đâu, còn Jaap Murre và Joeri Dros đã lặp lại thí nghiệm ấy năm 2015 và xác nhận nó. Có điều thứ Ebbinghaus tìm ra là phần tiết kiệm được khi học lại, chứ không phải phần bạn còn nhớ.

Jaap M. J. Murre và Joeri Dros: Replication and Analysis of Ebbinghaus’ Forgetting Curve. PLOS ONE 10(7), 2015.

Qardbox không rút ra từ đó một lời hứa nào. Bạn học tốt tới đâu là tuỳ nội dung của bạn và tuỳ sự đều đặn của bạn. Còn Qardbox chỉ lo đúng thời điểm cho bạn.

Khi nào Qardbox chỉnh lại việc lập lịch

Từ một mức kinh nghiệm nhất định, Qardbox thay các giá trị mặc định bằng giá trị của chính bạn. Cột mốc đầu tiên của bạn nằm ở 512 lượt đánh giá cách nhau theo ngày, sau đó là 1024, rồi 2048 và từ đó luôn là mức gấp đôi kế tiếp. Các khoảng cách ấy giãn ra là có chủ ý: dữ liệu đã có càng nhiều thì một lượt lẻ càng ít làm thay đổi.

Phép tính chạy ngay trên máy bạn, và Qardbox chỉ nhận các giá trị của riêng bạn khi rốt cuộc chúng hợp với cách học của bạn hơn là các giá trị mặc định đã được kiểm chứng. Còn diễn tiến thì bạn tự xem ở Cài đặt, Học tập, Kế hoạch học cá nhân hoá.

Số liệu ví dụ. Hai con số này nằm trong ứng dụng ở Cài đặt, Học tập, Kế hoạch học cá nhân hoá, Diễn tiến.

Vì sao chỉ tính những lượt đánh giá cách nhau theo ngày

Nếu bạn rút cùng một tấm thẻ hai lần trong một ngày, chỉ một lần được tính. Bởi chuyện mười phút sau bạn còn nhớ nói lên rất ít về việc hai tuần nữa bạn có còn nhớ hay không. Và với việc lập lịch thì chỉ khoảng cách vắt qua ngày mới đáng kể, vì phải tới đó mới lộ ra thứ gì thật sự còn đọng lại.

Mọi câu hỏi về FSRS và các thuật ngữ