Doğru an. Kartlarının her biri için.
Qardbox tekrarlarını FSRS-6 ile planlıyor; bu yöntem her bir kart için onu ne zaman unutmanın beklendiğini tahmin ediyor. Bir sonraki tarihi de bunun hemen öncesine, yani hatırlamanın hâlâ zorlayıcı geldiği ama yine de başarıldığı pencereye koyuyor.
Neden unutmanın hemen öncesi
Çok erken tekrar edersen konu zaten yerinde duruyordur, çok geç tekrar edersen çoktan gitmiştir. Arada birkaç günlük bir pencere vardır ve FSRS tam bu pencereyi senin için yakalar, hem de kart kart.
Bunun için planlayıcı sürekli olarak bir kartı şu anda hâlâ hatırlama olasılığını tahmin eder. Bu olasılık her gün düşer ve kartlarının her biri için farklı hızda düşer. Qardbox bir sonraki tarihi, olasılığın yüzde 90'a indiği güne koyar. Aşağıdaki resim de bunun beş tekrar boyunca tek bir kartta neye vardığını gösterir.
Bu yüzden aralıkların zamanla kendiliğinden büyür. Üç kez emin biçimde bildiğin bir kart ancak haftalar sonra geri gelir, sürekli takıldığın bir kartı ise daha ertesi sabah görürsün.
her seferinde bilindiüçüncüsünde unutuldu
Uygulamada da çalışan aynı formüllerle hesaplandı ve onların sınama verileriyle karşılaştırıldı. Çubuklar sana tek bir yeni kartı beş tekrar boyunca gösterir. Örnek değerler, toplanmış kullanım verisi değil.
Aralıklar eşit büyümez, her seferinde katlanarak büyür. Bir kartı beş kez üst üste bilirsen onu en son ancak bir buçuk yıl sonra yeniden görürsün. Üçüncü tekrardaki tek bir unutma onu 46 günden 3 güne geri atar ve oradan yeniden büyür.
Bu bir ceza değil, aynı hesabın sonucudur. Bir kartı unuttuysan hatıran tahmin edilenden zayıftı ve planlayıcı kararlılığı buna göre aşağı çeker. Ondan sonra ilk seferkinden daha hızlı yeniden yükselir.
Kararlılık, aralığın kendisidir
Yüzde 90 yuvarlanmış bir parmak hesabı değil, bütün hesabın mihenk noktasıdır. Formüle bir kartın kararlılığına denk düşen günü koyarsan tam olarak 0,9 çıkar. Böylece bir kartın kararlılığı, tam bu noktaya kadarki gün sayısından başka bir şey değildir ve iki kavram aynı şeyi iki ayrı sözcükle adlandırır.
Bundan da bu planlayıcı hakkında söyleyebileceğin en yalın cümle çıkar. Bir sonraki tekrara kadarki aralık, gün cinsinden kararlılıktır ve tam güne yuvarlanmıştır. Kartlarından biri 21'de duruyorsa onu tam 21 gün sonra yeniden görürsün.
Bu yüzde 90 Qardbox'ta sabittir ve değiştirilemez. Daha düşük bir değer aralıklarını uzatır ve sana daha az tekrar verir, buna karşılık bilgilerinde daha çok boşluk bırakır. Bu tartıyı uygulama tümüyle senin yerine yapar ve onunla hiç uğraşmak zorunda kalmazsın.
FSRS nereden geliyor ve arkasında kim var
FSRS, Free Spaced Repetition Scheduler'ın kısaltmasıdır ve sabit bir kart kutusu şemasına gerek duymayan, açık biçimde yayımlanmış, veriye dayalı bir tekrar planlama yöntemidir. Qardbox FSRS-6'yı şartnameye göre bağımsız olarak uygular. Bu sırada referans uygulamasının kaynak kodu devralınmamıştır.
Şartname ve referans uygulamaları: Jarrett Ye ve diğerleri, open-spaced-repetition, MIT ve Apache 2.0 lisansı.
Öğrenme ilkeleri neye dayanıyor
İyi belgelenmiş bellek araştırmasına dayanıyorlar: aralıklama etkisi, tek seferde değil dağıtarak öğrenmen gerektiğini söyler; sınama etkisi ise yalnızca yeniden okumak yerine hatırlamaya çalışman gerektiğini söyler. Arzu edilen zorluklar da hatırlarken biraz direncin sana yardım ettiği anlamına gelir.
Buna dair ilk kanıt eskidir. Hermann Ebbinghaus 1885'te kendi üzerinde öğrenilenin ne kadar çabuk solduğunu ölçtü; Jaap Murre ile Joeri Dros ise onun denemesini 2015'te yineleyip doğruladı. Ne var ki Ebbinghaus'un bulduğu şey, yeniden öğrenmedeki tasarruftur, hâlâ bildiğin pay değil.
Jaap M. J. Murre ve Joeri Dros: Replication and Analysis of Ebbinghaus’ Forgetting Curve. PLOS ONE 10(7), 2015.
Qardbox bundan bir söz çıkarmaz. Ne kadar iyi öğrendiğin konuna ve düzenliliğine bağlıdır. Qardbox ise yalnızca senin anınla ilgilenir.
Tam olarak bilmek isteyenler için
Akıllıca planladığını söyleyip neye göre planladığını açık bırakan öğrenme programları var. Burada yeniden hesaplamak için gereken her şeyi bulursun. Yöntem yayımlanmıştır, formül bu sayfada durur ve yukarıdaki resimdeki sayıları onunla kendin yeniden hesaplayabilirsin.
Ardındaki ilkeler bir ürün fikrinden değil, bellek araştırmasından gelir ve bunun en eski kanıtı yüz yıldan da yaşlıdır. Qardbox'ın bundan çıkardığı şey açıkça bir etki vaadi değildir, çünkü sonunda ne kadar iyi öğrendiğin kendi konuna ve düzenliliğine bağlıdır.
Uygulamada sürekli karşına çıkan kavramlar
Bu sözcükler uygulamada sürekli önüne çıkar. Ve her birinin burada, gönderme yapabileceğin kendi bağlantı adresi vardır.
- Vadesi gelen
- Planlanan tekrar tarihine ulaşmış bir kartın vadesi gelmiştir. Vadesi gelen kartların önce gelir.
- Yeni
- Henüz hiç öğrenmediğin kartlar. Planlanmış bir tarihleri yoktur. Onları ilk kez yanıtladığın anda FSRS onları tarih planına alır.
- Tekrar
- Yanıtlanan her kart bir tekrar sayılır. Bu, senin öğrendiğin bir kartla aynı şeydir.
- Kararlılık
- Bir karta dair hatıranın yüzde 90'a düştüğü güne kadarki gün sayısı. Böylece aynı zamanda bir sonraki tekrara kadarki aralığındır, tam güne yuvarlanmış olarak. Yeni bir kartın kararlılığı birkaç gündür. Onu ne kadar sık doğru yanıtlarsan o kadar uzun dayanır; unutursan kuvvetle geri düşer. Uygulamanın değerlendirmesinde Dayanıklılık sözcüğünün altında durur.
- Zorluk
- Belirli bir kartın sana kalıcı olarak ne kadar zor geldiği. Yavaş değişir ve doğru yanıtlarda kararlılığının ne kadar güçlü büyüdüğünü etkiler.
- Akılda tutma oranı
- Yanıtlarının doğru olan payı, öğrenmenin yedişer günü üzerinden ortalanmış. Yaklaşık yüzde 90 algoritmanın hedefidir.
- Ustalaşılmış
- Bir kart, bir sonraki tarihin yaklaşık bir ay ya da daha uzak olacak kadar sağlam oturduğunda ve onu birkaç kez doğru yanıtladığında ustalaşılmış sayılır.
Qardbox planlamayı ne zaman yeniden ayarlıyor
Belli bir deneyimden sonra Qardbox standart değerleri seninkilerle değiştirir. İlk kilometre taşın gün aralıklı 512 değerlendirmededir, ardından 1024, sonra 2048 gelir ve oradan sonra hep bir sonraki ikiye katlanma. Aralıkların büyümesi bilinçlidir: hâlihazırda ne kadar çok veri varsa, tek bir tur o kadar az şey değiştirir.
Hesap senin cihazında yapılır ve Qardbox kendi değerlerini ancak sonunda denenmiş standart değerlerden daha iyi senin öğrenme davranışına uyuyorlarsa devralır. Gidişatı da Ayarlar, Öğrenme, Kişiselleştirilmiş öğrenme planı altında kendin görürsün.
Gün aralıklı değerlendirmeler
1.024
Kilometre taşına ulaşıldı
Arkasındaki tekil kartlar
312
Örnek değerler. Bu iki sayı uygulamada Ayarlar, Öğrenme, Kişiselleştirilmiş öğrenme planı, Gidişat altında durur.
Neden yalnızca gün aralıklı değerlendirmeler sayılıyor
Aynı kartı aynı gün iki kez çekersen bunlardan yalnızca biri sayılır. Çünkü on dakika sonra hâlâ bildiğin şey, iki hafta sonra da bilip bilmeyeceğin konusunda az şey söyler. Planlama için yalnızca günler üzerinden geçen aralık sayar, çünkü gerçekte neyin aklında kaldığı ancak orada görünür.